SİNOP ÜNİVERSİTESİNİN SİNOP İLİNE EKONOMİK ETKİLERİ

Günlük gazeteler, dergiler ile radyo TV programlarında herhangi bir yerde açılacak olan gazino, bar, fuar ya da ulusal siyasi kongrelerin açılmasının yörede yaratacağı ekonomik etkileri ve yorumları hakkında bilgiler bulmak mümkündür. Bazen de herhangi bir kurumun (otomobil üretim tesislerinin kapatılması gibi) kapanmasının yörede oluşturacağı olumsuz etkiler hakkındaki bilgilere rastlanır. Dünyanın her yerinde spor faaliyetlerinin, örneğin futbol maçlarının kentlere müthiş sayılabilecek maddi gelir sağladığından sık sık bahsedilir. Bazı durumlarda da konu gereğinden fazla abartılarak suni gündem oluşturulur ve daha fazla kaynağın ayrılması ve yatırımın yapılması sağlanır. Yalnız, Batı ülkelerinde ve ABD’de herhangi bir üniversitenin kurulduğu yöreye yapacağı etkileri açıklayan yazı veya yorumlara1971 yılından beri rastlanmasına karşılık, ülkemizde oldukça az sayıda yazı veya yorum belki bulunabilir. Batı ülkeleri ile ABD’de kurulacak üniversitede oluşturulacak topluluğun (öğrenciler, öğretim üyeleri, personel ve ziyaretçilerin) sayısal değeri önceden tahmin edilerek, topluluğun yapacağı harcamalarının toplamı bir katsayı ile çarpılarak üniversitenin bölgesel ekonomide oluşturacağı ekonomik aktivitenin bağımsızlığı hesaplanmaktadır. Elde edilen sonuç üniversitenin “Bölgesel ekonomideki etkisi”dir. Örneğin çoğumuzun ismini dahi bilmediği ABD’nin Chicago kentindeki Loyola Üniversitesi 1994 yılında 1,4 milyar dolarlık bir ekonomik etki oluşturmuş ve yaklaşık 15 000 kişiye iş imkânı sağlamıştır (Chicago College News. August 1995, 4(12): pp. 1, 4).

Üniversitenin ana hedefi kişisel gelişime ve insanların entelektüel yaşamlarına katkıda bulunmak olsa da üniversitelerin ekonomik etki potansiyelleri göz ardı edilmeyecek büyüklüktedir. ABD ve Avrupa ülkeleri yaklaşık 50 yıl önce yüksek öğretim kurumlarının bölgesel kalkınmadaki önemli rolünü ve bulundukları bölgede çok yönlü etkiler yarattıklarını gördükten sonra bilhassa, her yönüyle gelişmemiş bölgelerde üniversiteler kurmuşlardır.

Ülkemizde ise belirli şehirlerde kurulmuş olan üniversitelerimizin şehirlerin ekonomisine olan katkılarının oldukça büyük olduğu gözlemlendikten sonra bütçe imkânlarına göre küçük şehirlerimizde üniversiteler kurulmaya başlanmıştır. Diğer bir neden ise ülkemizin her tarafında kalkınma eşitliğini sağlamak ve büyük şehirlere göçü önleyerek küçük şehirlerin gelişmesini sağlamaktır. Bu üniversitelerden bir tanesi de benim ve bilhassa milletvekillerimizin katkılarıyla “Sinop Üniversitesi” adıyla dünya incisi ilimizde kurulmuştur. Sinop ilimizde olduğu gibi diğer illerimizde de kurulan yeni üniversiteler, kuruldukları tarihten sonra bulundukları ilin bireysel ve sosyal gelişmesinin yanında, bulundukları yörenin ekonomik kalkınmasında da önemli rol oynamaya başlamışlardır. Sinop üniversitemizin kapasitesinin küçük olması nedeniyle ilimizin ekonomisine etkileri oldukça fazla değildir. Bu maddi değer bugün yaklaşık olarak yılda 65–70 Milyon TL dir. . İlerleyen zaman içerisinde üniversitemizin Sinop ilimizin ekonomisine olan katkıları yukarıda belirtilen Loyola Üniversitesinin sağladığı maddi değer kadar olmasa da dikkate değer (yılda yaklaşık 500–600 Milyon TL) olacağı kesindir. Bu katkının değeri üniversite idaresinin yapacağı çalışmaların büyüklüğüne bağlıdır. Çalışmaların büyüklüğü de ilin ileri gelenlerinin konuya gösterecekleri hassasiyete ve katkılarına bağlı olacaktır.

Cumhuriyetimizin kurulduğu yıllarda Güzel Anadolu’muzun en büyük illeri arasında yer alan, Mustafa Kemal Atatürk bugün kullandığımız alfabemizi ilk olarak Türk halkına duyurduğu ve doğum oranı Türkiye genelinden oldukça büyük olan Sinop ilimizden, olumsuz yaşam koşullarının günün koşullarına uydurulamaması nedeniyle göç olmuştur. Bu nedenle, bugün 3 tane olan milletvekili sayısı yakın tarihte yapılacak olan seçimde 2’ye indirilecektir. Bugün ilimizin oldukça yaşlı nüfusu yanında tarım ve sanayisi de hiç yok denecek kadar azdır. Yalnız üniversitede okuyan gençlerimizin ve bilhassa genç dinamik eğitim kadromuzun katkılarıyla ilimizde oluşturulacak olan cazibe merkezlerinin il ekonomisine olacak olan katkıları burada belirtilen rakamların oldukça üstünde olacağı kesindir. Belirttiğim bu maddi girdilerin sağlanabilmesi için il merkezimiz ile ilçelerimizde hemen hemen hiç olmayan özel yurtlar, pansiyonlar, öğrencilerin boş vakitlerin gezebilecekleri yerler, internet kâffeler, pastaneler vs yerlerin bir an önce açılması gereklidir. Kısaca büyük şehirlerimizde öğrencilerin ve öğretim üyelerimizin kullanımına sunulan yerler incelenerek bunların daha kalitelilerinin ilimiz bünyesinde kurulması sağlanmalıdır. Günümüzde bilhassa ilçelerimizde öğrencilerimizin boş vakitlerinde gidebilecekleri yerler bulunmamakta ve hatta kiralık ev bulunmamaktadırlar. Kısaca barınacak yer bulunamayan ve boş zamanlarda gidilebilecek yerleri bulunmayan yeri kimse tercih etmez, öğrenci gelse dahi en kısa sürede terk eder. Ayrıca olumsuz manada yörenin propagandası yapılır.

Bütün olumsuzluklara rağmen Sinop üniversitemiz bir yüksek öğretim kurumu olduğundan yapmakta olduğu ve yapacağı bilimsel araştırma, öğretim ve diğer hizmetler yanında Sinop’ta verimliliğin artmasını, işsizliğin azalmasını ve halkımızın bireysel gelirinin artmasını sağlayacaktır. Karamsar olunmamalıdır. Bir zamanlar 2 tane apartman dairesinde kurulmuş olan ve üniversite eğitimi gördüğüm ODTÜ, Yüksek lisans ve doktora çalışmalarını yaptığım Hacettepe üniversitesi ve görev yaptığım Gazi üniversitesi gibi üniversitelerimizin içerisinde bulundukları ile ve ülke ekonomisine olan katkıları sayılamaz derecede büyüktür. Sinop üniversitemizde gelişimini tamamlayarak ülke ekonomisinin gelişmesine katkı sağlayacak ve ekonomik gelişimin beraberinde getireceği pek çok sosyo-kültürel gelişimlere de neden olacaktır.

Performans açısından üniversitemiz ele alındığında; üniversitemizin bünyesinde bulunan fakültelerimiz kurulduğu günden günümüze kadar geçen süre oldukça fazla olmasına rağmen gerekli atılım gerçekleştirilmemiştir. Bu nedenle Sinop üniversitemiz eşdeğer diğer üniversitelerimize göre öğrenci sayısı ve diğer faaliyetlerinde oldukça geri kalmış durumdadır. Örneğin; Kastamonu üniversitesinde bulunan MYO daki öğrenci sayısı (yaklaşık 4300) dahi Sinop üniversitemizdeki toplam öğrenci sayısından oldukça fazladır. Kastamonu üniversitemizin 4 yıllık eğitim veren birimlerindeki öğrenci sayısı ise Sinop üniversitemizdeki 4 yıllık eğitim gören öğrencilerimizin yaklaşık 3 katı (Kastamonu Üniversitesi 3300 öğrenci, Sinop Üniversitesi 1200 öğrenci). Öğretim üyesi sayılarının fakülteler ve bölümler, hatta öğretim üyesi başına düşen öğrenci sayısı dağılımlarını tahmin etmek zor olmasa gerek… Öğrencilerimizin ilimizin ekonomisine sağladıkları maddi girdi Kastamonu’nunkinin yaklaşık ¼ dür. Sinop bunu hak etmemektedir. Durumun bir an önce değişmesi için yapılması gereken öncelikli çalışmalar yapılmalıdır

Bütün olumsuzluklara rağmen, Üniversitemizin ilimiz ve bölgemizde oluşturmaya başladığı ve oluşturacağı etkiler;

• Bölgeye para girdisini sağlayarak bölgedeki ekonomi çarkının eskisine göre oldukça hızlı dönmesini (Ekonomistlere göre çark ne kadar hızlı dönerse ekonomi o derecede güçlü ve iyidir),
• Günün koşullarına göre modern olmayan ekonomik yapının modernleşmesini,
• İş potansiyelini artırarak işsizliğin önlenmesine katkı,
• Üniversitenin istihdam ettiği personel genellikle Sinop’ta ikamet edenler olacağından büyük şehirlere göçün önlenmesini,
• Öğrenciler sayesinde konut, sağlık imkânları, taşımacılık ve iletişim alanlarında oluşacak olumlu değişimleri,
• İlimizdeki eğitim-öğretim seviyesinde artışın yanında göç oranında azalma,
• İyi bir meslek ve kariyere sahip olan kişi sayında artışı,
• Toplum yapısında oluşturacağı olumlu etki sonucunda toplumun zevk ve tüketim mallarında (kitap, tiyatro, sinema, spor, kültür, sanat gibi) olumlu değişiklikleri,
• Bilgili insan sayısının artmasına neden olacağından, bilginin daha hızlı yayılmasını,
• Farklı ülkelerdeki insanlar ve topluluklarla ticari, sosyal ve kültürel ilişkilerin kurulmasını,
• Daha fazla kamu politikasına katılımın artmasını,
• Üniversiteye yapılan satışlar neticesinde ortaya çıkan gelir ve istihdam artışını,

Devletimizin temel niteliklerinden ve eğitimin kalitesinde hiçbir taviz vermeme konusunda en önemli görevin hepimize düştüğünü belirterek saygılarımı sunuyorum.

Prof. Dr. Hasan AYDIN
SİNOP ÜNİVERSİTESİ
REKTÖR ADAYI